SỞ GD - ĐT THỪA THIÊN HUẾ
TRƯỜNG THPT ĐẶNG HUY TRỨ
ĐỀ CHÍNH THỨC
(Đề gồm có 02 trang)

KIỂM TRA CUỐI KỲ I NĂM HỌC 2023 - 2024
Môn: Ngữ văn – Lớp 10
Thời gian làm bài: 90 phút (không kể thời gian phát đề)
-------------------------------------------

Họ và tên học sinh: ................................................................ Lớp: ...........
SBD: ………………..
I. ĐỌC – HIỂU (6,0 điểm)
Đọc bài thơ sau:
ĐÂY MÙA THU TỚI
Xuân Diệu
Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang,
Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng;
Đây mùa thu tới – mùa thu tới
Với áo mơ phai dệt lá vàng.
 
Hơn một loài hoa đã rụng cành
Trong vườn sắc đỏ rũa màu xanh;
Những luồng run rẩy rung rinh lá…
Đôi nhánh khô gầy xương mỏng manh.
 
Thỉnh thoảng nàng trăng tự ngẩn ngơ…
Non xa khởi sự nhạt sương mờ…
Đã nghe rét mướt luồn trong gió…
Đã vắng người sang những chuyến đò…
 
Mây vẩn từng không, chim bay đi,
Khí trời u uất hận chia ly.
Ít nhiều thiếu nữ buồn không nói
Tựa cửa nhìn xa, nghĩ ngợi gì.
( Ngữ văn 11 nâng cao, NXB Giáo dục, 2009, tr. 30)
Lựa chọn đáp án đúng:
Câu 1. (0,5 điểm) Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
A. Tự do
B. Năm chữ
C. Sáu chữ
D. Bảy chữ
Câu 2. (0,5 điểm) Xác định đề tài của thi phẩm.
A. Mùa đông
B. Mùa thu
C. Mùa xuân
D. Mùa hè
Câu 3. (0,5 điểm) Chi tiết nào không có trong bức tranh mùa thu của bài thơ?
A. nắng vàng
B. rặng liễu
C. chuyến đò
D. nàng trăng

2
Câu 4. (0,5 điểm) Xác định biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong câu thơ sau:
Thỉnh thoảng nàng trăng tự ngẩn ngơ…
A. Nhân hóa
B. So sánh
C. Phóng đại
D. Ẩn dụ
Câu 5. (0,5 điểm) Câu thơ nào diễn tả chính xác những chuyển biến tinh vi của màu sắc
cảnh vật?
A. Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang
B. Mây vẩn từng không, chim bay đi
C. Trong vườn sắc đỏ rũa màu xanh
D. Những luồng run rẩy, rung rinh lá
Câu 6. (0,5 điểm) Hình ảnh “xương mỏng manh” gợi tả điều gì?
A. Tả sức sống mãnh liệt của cây cối khi thu về
B. Tả dáng vẻ tràn đầy sức sống của nhánh cây trong vườn
C. Tả dáng vẻ khô gầy, trơ trụi, tàn tạ của một nhánh cây
D. Tả dáng vẻ khô gầy, lụi tàn của con người
Câu 7. (0,5 điểm) Những từ nào thể hiện nghệ thuật dùng từ sáng tạo, độc đáo của nhà thơ
Xuân Diệu?
A. rung rinh, run rẩy
B. xương mỏng manh
C. ngẩn ngơ, luồn
D. hơn một, rũa
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 8. (1,0 điểm) Nêu cảm nhận của anh/chị về câu thơ“Đây mùa thu tới - mùa thu tới”.
Câu 9. (1,0 điểm) Trình bày tác dụng của biện pháp nhân hóa trong hai câu thơ sau:
Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang,
Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng;
Câu 10. (0,5 điểm) Chỉ ra sự kế thừa và sáng tạo của Xuân Diệu khi viết về mùa thu.
II. VIẾT (4.0 điểm)
Viết bài văn nghị luận phân tích bài thơ“Đây mùa thu tới” của Xuân Diệu để làm nổi
bật bức tranh mùa thu đẹp nhưng thấm đượm nỗi buồn trong tâm hồn thi sĩ.
(Xuân Diệu  sinh năm 1916, mất năm 1985, quê ở Hà Tĩnh. Ông là một trong những
nhà thơ tiêu biểu trong phong trào Thơ mới đầu thế kỷ XX, được đánh giá là "nhà thơ mới
nhất trong các nhà thơ mới". Tác phẩm tiêu biểu: “Thơ thơ”, “Gửi hương cho gió”, truyện
ngắn “Phấn thông vàng”,… ).
---------- Hết ---------

3
SỞ GD - ĐT THỪA THIÊN HUẾ
TRƯỜNG THPT ĐẶNG HUY TRỨ
ĐỀ CHÍNH THỨC

KIỂM TRA CUỐI KỲ I NĂM HỌC 2023 - 2024
Môn: Ngữ văn – Lớp 10
Thời gian làm bài: 90 phút
-------------------------------------------

ĐÁP ÁN, THANG ĐIỂM VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM
(Đáp án, thang điểm và hướng dẫn chấm gồm có 03 trang)
Phần Câu
Nội dung
Điểm
I
ĐỌC HIỂU
6.0
1 D
0.5
2 B
0.5
3 A
0.5
4 A
0.5
5 C
0.5
6 C
0.5
7 D
0.5
8 “Đây mùa thu tới - mùa thu tới”
1.0
- Là lời reo vui khe khẽ và cũng là tiếng thảng thốt giật mình.
- Câu thơ chứa nhiều tâm trạng: vừa vui trước mùa thu tới lại vừa buồn, sợ
bởi mùa thu sẽ qua, thời gian một đi không trở lại.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời tương đương 2 ý như Đáp án: 1,0 điểm.
- Học sinh trả lời tương đương 1 ý như Đáp án: 0,5 điểm.
- Học sinh trả lời không thuyết phục hoặc không trả lời: 0 điểm.
9 Tác dụng của biện pháp nhân hóa:
1.0
 - Lá liễu buông dài vừa được cảm nhận như tóc buồn vừa được ví như
ngàn hàng lệ. Xuân Diệu vừa dựng tả dáng vóc vừa diễn tả chiều sâu tâm
trạng của rặng liễu cuối thu.,.
 - Hình ảnh thơ vừa mang tính tạo hình vừa giàu tính biểu cảm...
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời tương đương 2 ý như Đáp án: 1,0 điểm.
- Học sinh trả lời tương đương ý 1 : 0,75 điểm.
- Học sinh trả lời tương đương ý 2 : 0,25 điểm.
- Học sinh trả lời không thuyết phục hoặc không trả lời: 0 điểm.
10 Sự kế thừa, tiếp nối và sáng tạo của Xuân Diệu khi viết về mùa thu:
0.5
- Kế thừa: Cùng viết về đề tài mùa thu; sử dụng những hình ảnh quen
thuộc, đã từng xuất hiện trong thơ ca (hình tượng liễu, lá vàng…); sử
dụng bút pháp phác hoạ (kiểu tranh thuỷ mặc), phong vị nghệ thuật gợi
để nói nên cái thần thái của cảnh…
- Sáng tạo: Đem đến cảm xúc mới, nội dung mới cho những hình tượng
quen thuộc (liễu như người thiếu nữ đứng chịu tang, mùa thu trở thành
nàng thu trong bộ xiêm y lộng lẫy); sử dụng từ ngữ mới, cách diễn đạt
mới mẻ, táo bạo (sắc đỏ rũa màu xanh, những luồng run rẩy rung rinh
lá, nàng trăng ngẩn ngơ…)
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời tương đương 2 ý như Đáp án: 0,5 điểm.
- Học sinh trả lời tương đương 1 ý: 0,25 điểm.

4
- Học sinh trả lời không thuyết phục hoặc không trả lời: 0 điểm.
II

VIẾT
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái
quát được vấn đề
b. Xác định đúng yêu cầu của đề.
Cảm nhận về bức tranh mùa thu trong bài thơ “Đây mùa thu tới” của
Xuân Diệu.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,5 điểm.
- Học sinh xác định chưa đúng vấn đề cần nghị luận: 0 điểm.
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
HS có thể viết bài nhiều cách trên cơ sở kết hợp được lí lẽ và dẫn chứng
để tạo tính chặt chẽ, logic của mỗi luận điểm; đảm bảo các yêu cầu sau:
1. Mở bài
Giới thiệu tác giả, tác phẩm:  Xuân Diệu là một trong những nhà thơ đặc
biệt thành công khi viết về mùa thu, với bài thơ “Đây mùa thu tới”, thi sĩ
đã mang đến cho người đọc những cảm nhận vừa tinh tế, vừa mới mẻ về
một bức tranh mùa thu đẹp, lãng mạn nhưng cũng thấm đượm nỗi buồn.
2. Thân bài
– Mùa thu đến thật nhẹ nhàng, nó không rộn rã, ồn ào để dễ dàng nhận
biết như ngày hè. Thu về trên những rặng liễu đìu hìu, trong cảnh vật yên
bình mà thấm đượm nỗi buồn mơ hồ
– Thu đến mang theo những nỗi buồn và sự phấn khích, bất ngờ cho cảm
nhận của con người, đó là tiếng reo vui của nhà thơ khi chợt nhận thấy
mùa xuân đã về “Đây mùa thu tới, mùa thu tới”.
– Đến khổ thơ thứ hai, nhà thơ Xuân Diệu đã có những cảm nhận sâu sắc
hơn về những dấu hiệu của ngày thu
–> Khung cảnh mùa thu diễm lệ, lãng mạn có thể làm xao xuyến lòng
người nhưng cũng gợi ra nỗi buồn về sự phôi pha, tàn úa
– Khung cảnh thi vị, lãng mạn nhưng cũng khẳng khiu, mỏng manh đến
nao nòng “ Đôi nhánh khô gầy xương mỏng manh”.
–  Trăng thuộc về thiên nhiên nhưng được nhân hóa như một con người
với những cảm xúc buồn vui như con người mang đến sự đồng điệu giữa
thiên nhiên và con người.
– Những chuyến đò nhộp nhịp thường ngày cũng đổi khác khi thu về, đó
là sự thưa thớt, vắng lặng đến đìu hiu
– Trong khổ thơ cuối cùng, thi sĩ Xuân Diệu vẫn  mải miết cảm nhận từng
bước đi của nàng thu, mùa thu còn được cảm nhận qua những chuyển
động cụ thể của cánh chim và sự rộn rã trong lòng người.Bầu không rộng
lớn nhưng trầm buồn, u uất vì nhuốm màu chia li
+ Hình ảnh người thiếu nữ đa tình hay chính Xuân Diệu đa tình đã mang
hết nỗi lòng hòa vào mùa thu, để mặc cho những suy nghĩ xa xăm trôi dạt
cùng mây trời.
3. Kết bài
“Đây mùa thu tới” là thi phẩm xuất sắc của Xuân Diệu viết về mùa thu,
thi sĩ không chỉ mang đến cho người đọc bức tranh mùa thu tuyệt đẹp mà
còn gửi gắm những nỗi niềm, cảm xúc của bản thân trước mùa thu và

4.0
0.5
0.5

2.0

5
những đổi thay của đất trời.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trình bày đầy đủ, sâu sắc: 2,0 điểm.
- Học sinh trình bày chưa đầy đủ hoặc chưa sâu sắc: 1,0-1,75 điểm.
- Học sinh trình bày chung chung, sơ sài: 0,25-0,75 điểm.
d. Chính tả, ngữ pháp
0.5
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.
Hướng dẫn chấm:
Không cho điểm nếu bài làm mắc quá nhiều lỗi chính tả, ngữ pháp.
e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn 0.5
đạt mới mẻ.
Hướng dẫn chấm: Huy động được kiến thức và trải nghiệm của bản thân
khi bàn luận; có cái nhìn riêng, mới mẻ về vấn đề; có sáng tạo trong diễn
đạt, lập luận, làm cho lời văn có giọng điệu, hình ảnh, đoạn văn giàu sức
thuyết phục.
- Đáp ứng được 2 yêu cầu trở lên: 0.5 điểm.
- Đáp ứng được 1 yêu cầu: 0.25 điểm.
Tổng điểm
10.0
------------------ Hết ------------------